Een holvoet (pes cavus) is een voet met een hoog mediaal gewelf (cavus). De voet heeft een hoge wreef door de steile hoek die de metatarsalen maken ten opzichte van de grond. Bij een holvoet is de voetmusculatuur (de voetspieren) gespannen, zowel dorsaal als plantair. De voet vertoont een stram en stug beeld. Ze is rigide en hol. De grens tussen normaal en pathologisch is niet scherp, maar hoe meer de voetvorm afwijkt, des te beter moet worden gezocht naar een oorzaak, ook bij afwezigheid van klachten.

 

De pijnklachten zijn voornamelijk ligamentair. Ze nemen toe tijdens rust en nemen af tijdens inspanning door de activiteit van de spieren die de functie van de ligamenten op dat moment vernemen. De pijn is vaak branderig en diffuus van aard en startpijn komt vaak voor.

 

Een holvoet kan geïsoleerd (onafhankelijk van de andere voet) voorkomen en kan zo veel ongemak en klachten veroorzaken. Bij tweederde van alle holvoeten wordt een perifere of centrale neurologische aandoening geconstateerd. De aanwezigheid van een holvoet kan daarom een bijdrage leveren aan de diagnose van een onderliggende neurologische afwijking van de cliënt of een familielid. Afhankelijk van het ziektebeeld (met verschillende patronen van musculaire disbalans) ontstaan verschillende vormen van cavus en cavovarus met of zonder spits (equinus) in de enkel.

De meest gestelde diagnose bij een pes cavus is HMSN (heriditaire motorische sensorische neuropathie), die wordt gekarakteriseerd door parese van in eerste instantie de intrinsieke voetspieren, de voetheffers en de evertoren. Vaak ontstaat een diepstand (plantaire flexie) van de eerste metatarsaal ten opzichte van de achtervoet. Als deze rigide is (gefixeerde pronatie) wordt bij staan de achtervoet in varus gedwongen. Met behulp van de laterale bloktest van Coleman kan men beoordelen in hoeverre de achtervoet nog in neutrale stand terug komt bij compensatie van deze diepstand van de eerste straal.

Een voet met een hoge gelengboog komt heel vaak voor, maar dit wil niet direct zeggen dat het gaat om een pes cavus. Bovendien vertoont ook een normale voet een holle stand van de voetboog bij extreme flexie van de voet. Om te kunnen spreken van een pes cavus moet er sprake zijn van een extreem hoge gelengboog en een hoge wreef. Hoe hoog die gelengboog precies moet zijn, is echter een subjectief gegeven. Vaak komt het laterale geleng van de grond. De voorkant (anteriore zijde) van het hielbeen (de calcaneus) staat meer omhoog dan bij een pes rectus (normale voet) (waardoor de hoek tussen de subtalaire as en de grond groter is).

 

Daarnaast gaat de pes cavus vaak gepaard met een varuspositie van de hiel en een adductie van de voorvoet. Hoewel er mogelijk afwijkingen zijn in het frontale vlak (varus) en transversale vlak (adductie), is de afwijking in het sagittale vlak (extreem hoge gelengboog) de doorslaggevende factor voor het vaststellen van een pes cavus.

Immobiele pes cavus

Wanneer de plantaire ligamenten in contractuur zijn, spreekt men van een immobiele (onbeweeglijke) pes cavus. Wanneer men de voet extendeert, blijft de hoge mediale gelengboog bestaan (zie afbeelding). De hiel wordt hierbij vaak in varusstand gedwongen.

 

Dit artikel is afkomstig uit de EncycLOOPedie van Stichting LOOP.