Een deel van de bevolking heeft voeten met een wat lager voetgewelf, meer pronatie van de voetwortel en een enigszins toegenomen valgusstand van de hiel. In de volksmond worden dit al gauw "platvoeten" (pes planus) genoemd. Meestal is echter de functie van deze voeten ongestoord en zal bij supinatie het staan op de tenen een normale holling van het voetgewelf met inversie beweging van de hiel ontstaan.

 

Deze normale mobiliteit kan met de test van Hübscher worden gecontroleerd: passieve hyperextensie van de grote teen (hallux) bij een belaste voet geeft via het "windasmechanisme" een versterking van het lengtegewelf. Als er wél verstoringen zijn in de voetfunctie bij een voet met een laag voetgewelf, spreekt men van een pathologische) pes planus, een "echte" platvoet. Een dergelijke voet wordt gekenmerkt door een voorwaartse kanteling van het hielbeen (calcaneus) en het (gedeeltelijk) doorzakken van het lengtegewelf. Het eerste middenvoetsbeen (metatarsale-I) maakt een hoek ten opzichte van de vlakke ondergrond van minder dan 20 graden. De voet heeft daardoor dus een lage voetboog en een lage wreef, vaak zodanig dat de mediale rand van de voet de grond kan raken.

 

Meestal is er sprake van hyperpronatie, waarbij dorsaalflexie in het bovenste spronggewricht, eversie van het hielbeen (pes planovalgus) en meestal ook abductie van de voorvoet plaatsvinden (pes planovalgus abductus). Vaak is eveneens de transversale (dwarse, voorste) voetboog ingezakt, waardoor de kopjes van de middenvoetsbeentjes (metatarsalia) zich in plantaire richting verplaatsen. (Brouwer et al. 2003)

 

Bij een platvoet is de mediale voetboog gedaald als gevolg van het tekortschieten (insufficiëntie) van de voetspieren. Er ontstaat een overdruk op de mediale voetboog en een valgusstand van het hielbeen. Doordat het sprongbeen (talus) zeer hecht verbonden is met de calcaneus zal deze de valgusstand moeten volgen. Hierdoor draait de achtervoet naar binnen (valgus) en draait de voorvoet naar buiten (abductie). Hierdoor ontstaat de voor een platvoet zo kenmerkende pijn in de knie.

 

Aan een toenemende inzakking van het mediale voetgewelf, een verkregen platvoet, liggen over het algemeen pathologische oorzaken ten grondslag. Het kan bijvoorbeeld gaan om een dysfunctie van de tibialis-posteriorpees (DTPP). Een platvoet kan ook aangeboren zijn, in dat geval speelt vaak een erfelijke factor mee. De klachten van een pathologische platvoet uiten zich vooral in pijn en vermoeidheid in voeten en onderbenen, soms zelfs laag lumbaal. Deze pijn treedt vooral op na enige tijd staan en lopen. De verschijnselen zijn niet erg specifiek en geven daarom weinig handvatten voor preventieve behandeling.

 

Dit artikel is afkomstig uit de EncycLOOPedie van Stichting LOOP.